Jump to main content Jump to footer
logo: Astma- og Allergiforbundet - gjør Norge friskere

Alergia na pszenicę (Hveteallergi)

Dato publisert: Sist oppdatert:

Warto wiedzieć na temat alergii na pszenicę – karta informacyjna NAAF

Czym jest alergia pokarmowa?

Reakcje alergiczne na produkty żywnościowe wynikają z tego, że ciało reaguje na niektóre białka zawarte w jedzeniu. Niektóre osoby bardzo silnie reagują nawet na niezwykle małe ilości pokarmu, którego nie tolerują. Inni doznają lżejszych dolegliwości, które ustępują bez dramatycznych konsekwencji. Alergie pokarmowe są częstsze u dzieci niż u dorosłych. Większość osób wyrasta z alergii pokarmowych w wieku przedszkolnym. Często reaguje się na więcej niż jeden pokarm. Jeśli konieczne jest wykluczenie pokarmów, które są ważnym źródłem substancji odżywczych, należy znaleźć dobre produkty zastępcze, aby dieta była zdrowa i zróżnicowana.

Alergia na pszenicę

W przypadku alergii na pszenicę mamy do czynienia z alergiczną reakcją na białka zawarte w pszenicy. Zdecydowana większość chorych musi także unikać blisko spokrewnionych gatunków zbóż, takich jak żyto, jęczmień i orkisz. Taka dieta bezglutenowa jest taka sama, jak w przypadku celiakii (choroby jelit).

Alergia na pszenicę najczęściej występuje u małych dzieci. Większość wyrasta z niej przed osiągnięciem wieku szkolnego. Objawy mogą być różne: od dolegliwości żołądkowo-jelitowych, poprzez pogorszenie egzemy i wystąpienie pokrzywki aż po wstrząs alergiczny.

Alergia na pył pszenicy

Niektóre osoby mogą reagować na pył pszenicy (na przykład podczas pieczenia) mimo że mogą jeść pszenicę w pokarmach. Narażenie na działanie pyłu w pszenicy może wtedy dawać takie objawy, jak atak astmy, pogorszenie egzemy lub katar. Alergia taka najczęściej występuje u piekarzy. Leczenie polega na unikaniu pyłu z mąki.

Zależny od pszenicy, wywoływany przez wysiłek wstrząs anafilaktyczny

Rzadka forma alergii na pszenicę polega na tym, że reaguje się na to zboże tylko wtedy, gdy po jego spożyciu następuje aktywność fizyczna. Reakcje takie pojawiają się zwykle po raz pierwszy w młodości lub w wieku dorosłym.

Fałszywe pozytywne wyniki testów alergicznych

W przypadku wymienionych powyżej form alergii na pszenicę zwykle uzyskuje się pozytywne wyniki testów skórnych punktowych i badań krwi (immunoglobuliny IgE). Wiele osób ma jednak pozytywne wyniki dla alergii na pszenicę bez faktycznych objawów po spożyciu. Dotyczy to na przykład osób z alergią na pyłki traw. Wyniki badań laboratoryjnych wskazujące na to, że nie toleruje się pszenicy, należy zatem zawsze oceniać łącznie z objawami i występującymi reakcjami na pokarmy.

Niealergiczne reakcje na pszenicę

Należy także wspomnieć, że można reagować na pszenicę bez alergii na to zboże oraz celiakii. Dotyczy to w szczególności rozproszonych objawów żołądkowo-jelitowych, gdy wiele osób zgłasza zmniejszenie się dolegliwości po wyeliminowaniu pszenicy. Może to wynikać z tego, że pszenica (oraz żyto) ma dużą zawartość pewnego rodzaju włókien (fruktanów). Takie włókna mogą wywoływać bóle związane ze wzdęciami oraz rozwolnienie, zwłaszcza u osób z drażliwym jelitem. W takich przypadkach często dobrze toleruje się orkisz – mimo że zawiera gluten.

Gdzie znajduje się pszenica?

Większość norweskich produktów zbożowych i wypieków zawiera pszenicę. Poza tym zboże to wykorzystywane jest w szeregu złożonych dań, na przykład w sosach i zupach. Makaron, kuskus, bulgur i kasza manna składają się z pszenicy. Większość osób z alergią na pszenicę musi także wyeliminować żyto i jęczmień.

Ze względu na to, że zboża zawierające gluten znajdują się w taki wielu wyrobach, należy przy zakupie złożonych produktów żywnościowych zawsze dokładnie kontrolować listę składników. Zgodnie z przepisami o znakowaniu żywności wszystkie produkty, do których dodaje się pszenicę lub inne zawierające gluten zboża, muszą być wyraźnie oznakowane z podaniem rodzaju zboża.

Co mogą jeść osoby z alergią na pszenicę?

Białka pszenicy nie występują w czystych produktach takich jak mleko, jaja, mięso, ryby, skorupiaki, owoce, orzechy, olej lub warzywa. Należy jednak pamiętać o tym, że marynaty i mieszanki przypraw czasami zawierają pszenicę.

Zboża takie jak kukurydza, ryż, mąka ziemniaczana, gryka, teff, komosa ryżowa, sorgo i proso są w naturalny sposób bezglutenowe i stanowią dobre produkty zastępujące pszenicę, żyto i jęczmień. Większość osób toleruje także bezglutenowy owies.

Bezglutenowe mieszanki mąki, makaron, herbatniki, chleb, pieczywo chrupkie i mieszanki śniadaniowe także mogą być spożywane. Niektóre z nich zawierają skrobię z pszenicy, jednak w tym przypadku ilość białek jest tak niewielka, że większość osób dobrze to toleruje.

Najwięcej bezglutenowych pokarmów znaleźć można w sklepach ze zdrową żywnością i sklepach spożywczych o szerokim wyborze produktów. Bezglutenowe pieczywo sprzedają też niektóre piekarnie.

Odżywianie

Ze względu na to, że wyroby zbożowe stanowią dużą część żywności spożywanej w norweskiej diecie, ważne jest postawienie odpowiedniej diagnozy, tak aby dieta nie stała się niepotrzebnie restrykcyjna. Jeśli chodzi o odżywianie, dieta bezglutenowa będzie różna w zależności od tego, jakiego rodzaju produktów zastępczych się używa.

Bezglutenowe produkty gotowe, takie jak bezglutenowy chleb i mieszanki zbóż, często opierają się na skrobi pochodzącej z ryżu, kukurydzy, ziemniaków i pszenicy. Takie zawierające przede wszystkim skrobię produkty mają w sobie niewiele błonnika i substancji odżywczych w porównaniu ze zwykłym razowym chlebem. W przypadku spożywania wyłącznie tego rodzaju produktów zbożowych występuje zwiększone ryzyko zaparć i niedoboru substancji odżywczych.

Wśród naturalnie bezglutenowych rodzajów zbóż znaleźć można jednak wiele odmian o wysokiej wartości odżywczej. Przykłady to proso, gryka, teff i komosa ryżowa. Można wiec bezpiecznie samodzielnie piec chleb oparty na takich surowcach, dodając otręby, błonnik buraczany i ziarna, aby zwiększyć spożycie błonnika.

Norweskie Stowarzyszenie Celiakii (Norsk Cøliakiforening) udziela informacji na temat celiakii i diety bezglutenowej. www.ncf.no