Jump to main content Jump to footer
logo: Astma- og Allergiforbundet - gjør Norge friskere

Czym są roztocza (midd)

Dato publisert: Sist oppdatert:

Na alergię na roztocza narażone są osoby (zwłaszcza dzieci) z tak zwaną chorobą atopową, lub z taką chorobą w bliskiej rodzinie (atopowe zapalenie skóry, katar sienny, astma alergiczna), które żyją z dużą ilością roztoczy w domowym kurzu.

Czym są roztocza? (Hva er midd?)

Roztocza to podklasa pajęczaków spokrewnionych z kleszczami. Mają 8 nóg, a wiele z nich żyje swobodnie w ziemi i w wodzie, podczas gdy inne pasożytują na roślinach i zwierzętach. Często nie zwracamy na nie uwagi, ponieważ są małe. Opisano ponad 45 tysięcy gatunków roztoczy, a najbardziej znany i dokuczliwy dla ludzi jest skórożarłoczek skryty.

 


Poza tym, że łatwo wywołują alergie, roztocza są dla ludzi niegroźne. Nie gryzą i nie roznoszą żadnych chorób.  Reakcję alergiczną wywołują odchody skórożarłoczka. Roztocza żyją zaledwie mniej więcej 2 miesiące, jednak samice składają po 20-30 jajek, przez co rozmnażanie może prowadzić do powstawania mnóstwa osobników, gdy pozwala na to środowisko wnętrza. 

Kto zapada na alergię na roztocza?

Na alergię na roztocza narażone są osoby (zwłaszcza dzieci) z tak zwaną chorobą atopową, lub z taką chorobą w bliskiej rodzinie (atopowe zapalenie skóry, katar sienny, astma alergiczna), które żyją z dużą ilością roztoczy w domowym kurzu.

Gdzie znajdują się roztocza?

Skórożarłoczki znajdują się między innymi w kocach, dywanach, materacach, podłożach łóżek i pościeli zawierającej złuszczony naskórek ludzi i zwierząt. Żywią się martwymi komórkami skóry, które spadają codziennie z ludzi, a gdy roztocze znajdzie odpowiednie pożywienie, właściwą temperaturę (25 °C) i dość wysoką wilgotność (50-80%), będzie szybko się rozmnażać. Z tego powodu ilość roztoczy jest zwykle większa w wilgotnych domach.

Wszyscy ludzie pozostawiają po sobie w łóżku tak dużo złuszczonych komórek skóry, że może to nakarmić tysiące roztoczy przez kilka pokoleń. Z tego powodu najwięcej osobników jest w sypialni, a zwłaszcza pościeli, materacach i podłożach łóżek. Roztocza wchodzą do materacy i podłoży łóżek, gdzie dorastają, składają jaja i mają młode. Doskonale też czują się w dywanach w sypialni oraz wypychanych zabawkach.

Jakie objawy daje alergia na roztocza?

Objawy pojawiają się przy bliskim kontakcie z roztoczami. Typowe reakcje to zatkany nos i katar, zwłaszcza nocą. Alergiczne reakcje w oczach oraz niektóre przypadki atopowego zapalenia skóry mogą też ulec pogorszeniu, jeśli alergik zetknie się ze skórożarłoczkiem.

Szczególnie narażone są dzieci. Jeśli alergia się rozwinie, błony śluzowe w oczach, nosie, tchawicy i oskrzelach staną się nadwrażliwe. Wtedy dolegliwości będą mogły być wywoływane i pogarszane przez wiele rodzajów pyłu i zapachów (substancji drażniących).  Kontakt z roztoczami może w najgorszym przypadku prowadzić do astmy.

Jak postawić diagnozę?

Diagnozy nie zawsze można postawić na podstawie historii choroby. To, że ma się objawy nocą, może mieć wiele różnych przyczyn. Standardowo testy alergiczne badają także alergię na roztocza. Test przeprowadza się zwykle przy użyciu preparatów z dwóch najważniejszych wywołujących alergię gatunków (Dermatophagoides pteronyssinus i D.farinae). Alergię na roztocza można diagnozować przy użyciu testów skórnych lub badania krwi. Testy takie nie mogą być wykorzystywane do przewidywania przyszłego ryzyka, dają jedynie odpowiedź na pytanie, czy alergia taka już się rozwinęła.

Występowanie

Alergia na roztocza to globalny problem zdrowotny. Badania prowadzone w wielu krajach wykazują, że roztocza to istotny czynnik rozwoju alergii i astmy.

 


Wcześniejsze badania z Norwegii i Danii szacują występowanie alergii na ten czynnik u ludności na około 14%.

 


Występowanie roztoczy zmienia się zależnie od pory roku i klimatu. Alergia na roztocza występuje częściej na wybrzeżu niż w suchszej, wewnętrznej części kraju. W naszej części świata liczba osobników maleje jesienią. Poziom alergenu w kurzu będzie jednak wysoki aż do stycznia, ponieważ martwe roztocza i ich resztki wciąż mają właściwości alergiczne. Poziom roztoczy jest zatem wysoki w ciągu tej pory roku, w której najwięcej czasu spędzamy w pomieszczeniach.

 


Poza trzymaniem w domu zwierząt roztocza są najważniejszą przyczyną dolegliwości alergicznych poza sezonem pylenia.

Działania w przypadku alergii na roztocza

Najważniejsze przy zdiagnozowanej alergii na roztocza jest ograniczenie kontaktu z nimi. Często całkowite ich wyeliminowanie w mieszkaniu nie jest możliwe.

 


Jednym ze sposobów na obniżenie ilości roztoczy może być utrzymywanie niskiej wilgotności powietrza we wnętrzach w zimie. Można to osiągnąć przez bardziej intensywną wentylację. Można także próbować zmniejszyć ilość kurzu, unikając używania wykładzin przykrywających całą podłogę, tapicerowanych łóżek i mebli, a także używając centralnego odkurzacza lub nowoczesnych odkurzaczy z filtrem Hepa lub mikrofiltrami.

Bardzo wysoka i bardzo niska temperatura zabija roztocza. W dniach, w których panuje silny mróz (od -15 do -20 °C) można wyłożyć materac, kołdrę i poduszkę do wietrzenia na zewnątrz na około 8 godzin, a następnie dobrze je wytrzepać przed wniesieniem do domu. Kołdry i poduszki należy też prać w temperaturze 60 °C. Wtedy roztocza nie przeżyją.

 


Praktycznym sposobem na zabezpieczenie się przed alergenami w łóżku może być korzystanie z pokrycia chroniącego przed roztoczami. Pokrycie takie trzyma roztocza na zewnątrz, ale przepuszcza wilgoć pochodzącą z ciała. Materac, poduszkę i kołdrę obciąga się powłoką, przez którą nie przechodzą alergeny, a na to zakłada się zwykłą pościel.

 


Należy jednak podkreślić, że chociaż wymienione tu środki mogą ograniczyć ilość wywołujących alergię roztoczy w środowisku domowym, nie stanowi to jednak gwarancji ograniczenia objawów.

Puch czy materiały syntetyczne?

Ważne jest, by pościel tolerowała pranie lub czyszczenie w temperaturze 60 °C, zawartość może być syntetyczna lub puchowa. Należy wybierać kołdry i poduszki zalecane przez NAAF (zarówno puchowe, jak i syntetyczne), które są dobrymi, przyjaznymi dla alergików produktami, dokładnie przebadanymi przy zastosowaniu ostrych kryteriów.

Refundacja pokryć chroniących przed roztoczami

Dzieci i młodzież w wieku do 16 lat z udokumentowaną alergią na roztocza mogą uzyskać jednorazową zapomogę na pokrycie kosztów powłoki na materac i poduszki. Wydatki te mogą zostać pokryte w całości przez świadczenie o wysokości do 1250 koron z VAT dla powłoki na materac i 250 koron dla powłoki na poduszkę.

Leczenie alergii na roztocza

Należy próbować ograniczyć warunki rozwoju roztoczy.


Dodatkowo często potrzebne są leki łagodzące dolegliwości i chorobę. Leki i sposób ich stosowania należy dopasować do pacjenta, a decyduje o tym lekarz.

 


W przypadku alergii na skórożarłoczka leki często dają dobre rezultaty. Jeśli nie podejmie się działań przeciwko roztoczom, istnieje jednak ryzyko pogorszenia się alergii, przez co leki będą działały słabiej. 

Działania ograniczające rozwój roztoczy:

Unikaj stosowania do usuwania roztoczy chemikaliów, które mogą zawierać środki drażniące

Wymieniaj pościel co tydzień lub w miarę potrzeb

Dbaj o dobre wietrzenie. Temperatura w sypialni powinna być niższa od 18 °C

Unikaj „zbieraczy kurzu”, takich jak maskotki, otwarte półki i wykładziny dywanowe

Dobrze jest pozostawiać łóżko niepościelone przez kilka godzin, tak aby z materaca i pościeli mogła wydostać się wilgoć

Jeśli można utrzymać wilgotność powietrza poniżej 40% RF przez 3 miesiące w zimowej połowie roku, roztocza zwykle wymierają

Nie używaj grzejników z wentylatorem itp., które powodują unoszenie kurzu.

Miękkie maskotki powinny raz na jakiś czas być prane w pralce w temperaturze 60 °C. 

 


Fakty na temat roztoczy opracowano we współpracy z radą lekarską NAAF.