Jump to main content Jump to footer
logo: Astma- og Allergiforbundet - gjør Norge friskere

Dodatki do żywności a nadwrażliwość (Tilsetningsstoffer og overfølsomhet)

Dato publisert: Sist oppdatert:

Warto wiedzieć na temat nadwrażliwości na dodatki do zywności – karta informacyjna NAAF

 

Czym są dodatki do żywności?

Dodatki to wspólne określenie substancji, które dodaje się do żywności w celu wydłużenia ich trwałości, zastąpienia cukru lub nadania konkretnego smaku, konsystencji albo koloru. Dodatki zawsze są deklarowane. Czasami wymienia się je z nazwy, a w innych przypadkach podaje się europejski kod (numer E).

 

Dodatki podzielone są na grupy odpowiednio do ich funkcji, np. konserwanty, antyoksydanty, substancje zagęszczające i barwniki. Wszystkie mają swoje konkretne zadania. 


Konserwanty (numery E od 200 do 299) i antyoksydanty (E 300-399) dodaje się w celu wydłużenia trwałości produktu poprzez zahamowanie rozwoju bakterii, pleśni i drożdży oraz przeciwdziałanie jełczeniu.

Barwniki dodaje się w celu nadania produktom pożądanego koloru (E 100-199).

Środki zagęszczające i zapewniające odpowiednią konsystencję (E 400-499) używane są do nadawania produktom odpowiedniej gęstości.

Inne często spotykane dodatki to słodziki (numery E od 950).

 

Jakie reakcje wywołuje nadwrażliwość na dodatki?

Dodatki są najczęściej bezpieczne dla większości alergików, ponieważ nigdy nie zawierają mleka, laktozy, glutenu, ryb, skorupiaków ani orzechów. Reagowanie na dodatki zdarza się rzadko, jednak wykazano, że pewne substancje mogą wywoływać reakcje nadwrażliwości u niektórych osób. Reakcje zwykle nie są spowodowane przez nadwrażliwość alergiczną, a więc nie przez alergię, a spożyta ilość jest istotna. Najczęstsze objawy nadwrażliwości na dodatki to reakcje skórne, takie jak rozwój egzemy, zaczerwienienie skóry, swędzenie i pokrzywka.

 

Na jakie dodatki można reagować?

Dwutlenek siarki i siarczyny (E220-227) to środki konserwujące często dodawane do suszonych owoców, suszonych pomidorów oraz wina. Do 5% astmatyków wydaje się reagować na te substancje, prawdopodobnie dlatego, że po dotarciu do żołądka z żywności uwalniany jest dwutlenek siarki, który podrażnia drogi oddechowe.

 

Barwniki w rzadkich przypadkach mogą wywoływać reakcje alergiczne. Dotyczy to barwników zarówno syntetycznych, jak i naturalnych. Przykłady to czerwony barwnik karmin (E120) oraz barwniki azowe (E102, E112, E110, E122-124 i E151).

 

Jeśli chodzi o konserwanty, najczęściej używany jest kwas benzoesowy i pokrewne związki chemiczne (E210, E211-213, E214-219). Stwierdzono, że mogą one wywoływać reakcje skórne i dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Kwas benzoesowy występuje także naturalnie w jagodach i owocach, zwłaszcza w borówkach i żurawinie.

 

BHA (E320) i BHT (E320), które mogą być dodawane jako antyoksydant do gumy do żucia, mogą wywoływać opuchnięcie warg i twarzy.

 

Kwas glutaminowy (E620), który jest naturalnym aminokwasem, w dużych ilościach może prowadzić do bólów głowy, potliwości i zaczerwienienia skóry (syndrom chińskiej żywności).

 

Alkohole cukrowe (takie jak sorbitol, mannitol, isomalt) oraz zagęstnik polidekstroza w większych ilościach mają działanie przeczyszczające, ponieważ nie są całkowicie pochłaniane w jelitach. Można to porównać z efektem działania dużych ilości błonnika, nie jest więc reakcją alergiczną.

 

U kogo pojawia się nadwrażliwość na dodatki?

Nadwrażliwość na dodatki występuje najczęściej u atopików. Reakcja najczęściej zależna jest od dawki, a więc od spożycia pewnej ilości danej substancji.

 

W jaki sposób leczy się nadwrażliwość na dodatki?

Leczenie polega na wykluczeniu produktów zawierających dodatki, których się nie toleruje.

 

Gdzie znajdują się dodatki do żywności?

Soki i dżemy zawierają konserwanty. Sosy, zupy i dressingi zawierają zarówno konserwanty, jak i zagęstniki. Słodycze i napoje zawierają zarówno barwniki, jak i konserwanty i sztuczne słodziki.

 


Wiele z najczęściej spotykanych dodatków występuje także w naturze. Na przykład borówka czarna, brusznica i malina moroszka zawierają naturalny kwas benzoesowy, podczas gdy w innych produktach występuje beta-karoten, barwnik z buraków, chlorofil, wosk pszczeli, kwas cytrynowy lub pektyny. W przemyśle większość dodatków produkowana jest jednak w fabrykach, także te substancje, które występują naturalnie. Stawia się wymogi, by dodatki nie zawierały resztek roślin ani chemikaliów z procesu produkcyjnego.

Nie jest tak, że substancje syntetyczne są „groźniejsze” od naturalnych.

 

Jak oznakowuje się dodatki?

Wszystkie dodatki muszą być podane, zarówno w towarach pakowanych, jak i w produktach sprzedawanych na wagę. Dodatki i inne składniki podawane są w kolejności według malejącej masy. Ponadto dodatki muszą być opisane z podaniem klasy mówiącej o tym, jaką funkcję dodatek pełni w produkcie, a konkretnie podaje się nazwę lub numer E.

 

Żywność dla dzieci

Żywność sprzedawana z przeznaczeniem dla małych dzieci, a więc dla dzieci poniżej 3 lat, uważana jest za żywność dla dzieci. Żywność dla dzieci może zawierać jedynie te dodatki, które są niezbędne do jej wyprodukowania. W produktach tych nie dopuszcza się stosowania barwników, słodzików, konserwantów i antyoksydantów.

 

Czy dodatki mogą wywoływać hiperaktywność?

Dodatki obwinia się czasami o to, że wywołują hiperaktywność u dzieci. Dziś niewiele wiadomo o tym, co powoduje hiperaktywność, w badaniach nie stwierdzono też wyraźnego związku między spożywaniem dodatków a hiperaktywnością. W przypadku podejrzenia nadwrażliwości praktyczną radą będzie usunięcie takich produktów z diety na pewien czas, tak aby można było ocenić, czy spowoduje to osłabienie objawów.