Jump to main content Jump to footer
logo: Astma- og Allergiforbundet - gjør Norge friskere

Fakty na temat egzemy (Fakta om eksem)

Dato publisert: Sist oppdatert:

Warto wiedzieć na temat egzemy – karta informacyjna NAAF

Czym jest egzema?

Egzema to wspólne określenie obejmujące różne choroby skóry, objawiające się swędzeniem. Najczęściej spotykane formy to atopowe zapalenie skóry, egzema kontaktowa, łojotokowa oraz pieluszkowe zapalenie skóry. „Atopowe” oznacza inne, w tym przypadku słowo „inne” dotyczy skóry, a termin używany jest do opisu dziedzicznie uzależnionej egzemy alergicznej. 

 


Egzema może być chroniczna (przewlekła) lub ostra, i u większości osób latem następuje poprawa, a pogorszenie zimą. Forma chroniczna charakteryzuje się swędzącą wysypką. W wyniku drapania się często powstają obszary zgrubiałej skóry, która łatwo pęka. Ostra egzema charakteryzuje się czerwoną, opuchniętą i swędzącą skórą, ewentualnie z wypełnionymi płynem pęcherzami.

W przypadku egzemy obrona przed infekcją skóry jest osłabiona, a przy infekcjach łatwo może pojawić się pogorszenie egzemy.

Jakie objawy daje egzema?

Atopowe zapalenie skóry daje swędzącą i suchą skórę.

 


Egzema kontaktowa, która niedawno powstała lub znów się rozwinęła, prowadzi do zaczerwienienia i opuchnięcia skóry z małymi i dużymi pęcherzami oraz ranami z wysiękiem płynu. Egzema powstaje w miejscach, które bezpośrednio stykają się z substancjami, na które skóra reaguje. Jeśli egzema kontaktowa trwa długo, skóra jest sucha i popękana. Typowe jest silne swędzenie. Z początku egzema ograniczona jest do tej części skóry, która miała kontakt z substancją, na którą się reaguje, jednak z czasem może rozprzestrzeniać się na inne obszary skóry.

 


W przypadku egzemy łojotokowej u niemowląt skóra jest tłusta i czerwona z tłustymi skórkami na czole, sklepieniu czaszki, twarzy oraz w fałdach skóry na karku i podbrzuszu. U dorosłych objawia się czerwoną, tłustą, łuszczącą się skórą w środkowych partiach twarzy, na sklepieniu czaszki, za uszami i na piersi.

 


Pieluszkowe zapalenie skóry objawia się skórą czerwoną, z gładką i ewentualnie wydzielającą wysięk skórą w obszarze pieluszki.

Kto może mieć egzemę?

Atopowe zapalenie skóry mają przede wszystkim małe dzieci. Przyjmuje się, że około 15% norweskich dzieci cierpi na egzemę. Choroba zaczyna się często wtedy, gdy dzieci mają kilka miesięcy, a znika u 60% przed ukończeniem 4 lat. Może jednak powrócić później, w okresie nastoletnim lub dorosłym.

 


Egzema kontaktowa rzadko pojawia się u małych dzieci, natomiast częściej w wieku szkolnym. Przekłuwanie uszu, piercing i używanie nieszlachetnego metalu przy skórze prowadzi do znacznego wzrostu częstości występowania alergii kontaktowej na nikiel.  Tatuowanie może prowadzić do alergicznej egzemy kontaktowej, która może pojawić się po tygodniach lub miesiącach od wykonania tatuażu. Farbowanie włosów także coraz częściej stanowi przyczynę egzemy, zwłaszcza dlatego, że włosy farbują coraz młodsi ludzie.


Egzema łojotokowa występuje stosunkowo często. Może pojawić się już w pierwszych miesiącach życia, jednak najczęstsza jest w wieku dorosłym.

Przyczyny egzemy

Przyczyna atopowego zapalenia skóry jest nieznana. Dla niektórych znaczenie mają alergie, ale nigdy tylko one. Jest to choroba uwarunkowana dziedziczeniem, genetyką, środowiskiem i stylem życia. Często obserwuje się, że inni członkowie rodziny cierpią na choroby atopowe (astmę, egzemę lub katar sienny). U 20-30% pacjentów stwierdza się alergię, zarówno dróg oddechowych jak i alergie pokarmowe, a u niektórych osób może to mieć znaczenie dla egzemy. Sama alergia pokarmowa nigdy nie jest przyczyną egzemy.

 


Egzema łojotokowa nie jest spowodowana przez nadwrażliwość, lecz jest nienormalną reakcją gruczołów łojowych i być może wywoływana jest przez specjalne drożdże, które zwykle znajdują się na skórze. Skłonność do tej choroby mają osoby o tłustej skórze i dużej produkcji łoju.

 


Egzema kontaktowa powstaje wtedy, gdy skóra reaguje na substancje, z którymi się styka. Stan ten może być zarówno alergiczny, jak i niealergiczny. Reakcja niealergiczna spowodowana jest przez bezpośredni kontakt z drażniącymi skórę substancjami, takimi jak środki myjące, woda i środki dezynfekujące. Reakcja alergiczna wyzwalana jest przez wywołujące alergię substancje takie jak nikiel, chrom, guma, formaldehyd i perfumy. Substancją, która często prowadzi do alergicznej egzemy kontaktowej, jest parafenylenodiamina (PPD). PPD występuje w bardzo wielu produktach do barwienia włosów.

 


Przyczyną wysypki pieluszkowej jest podrażnienie przez mocz i kał.

Leczenie egzemy

Najważniejsze przy leczeniu egzemy to odpowiednia higiena, unikanie wysychania skóry i swędzenia poprzez systematyczne pielęgnowanie kremami nawilżającymi, ograniczanie kontaktu z substancjami drażniącymi oraz unikanie znanych produktów żywnościowych, które wywołują egzemę. Na łagodną i umiarkowaną egzemę dobrze robi słońce i słona kąpiel. Istotny efekt profilaktyczny, przeciwdziałający pogorszeniu egzemy, zapewniają regularne kąpiele z nadmanganianem potasu (KP).

W większości przypadków niezbędny jest jednak krem z kortyzonem. Używanie kremów z kortyzonem jest bezpieczne, jeśli korzysta się z odpowiedniego preparatu we właściwym miejscu i w odpowiednich odstępach czasowych. Po uzyskaniu kontroli nad egzemą ważne jest zmniejszenie siły kremu z kortyzonem i ewentualnie wydłużanie odstępu czasowego między nakładaniem. Właściwe korzystanie z kremu z kortyzonem nie wiąże się z ryzykiem wystąpienia niepożądanych objawów. Poproś lekarza prowadzącego o sporządzenie schematu leczenia i obniżania dawki.

 


Ogólnie rzecz biorąc można powiedzieć, że należy używać dostatecznie mocnych preparatów przez dostatecznie długi okres. Wybierając zbyt słabe preparaty nie uzyska się kontroli nad egzemą. W przypadku złej reakcji cała terapia kortyzonowa często idzie na marne. Wynikiem tego może być pogorszenie egzemy. Należy zdawać sobie sprawę z tego, że zły efekt działania kremu z kortyzonem może być spowodowany przez infekcję w egzemie, którą trzeba leczyć antybiotykami – lokalnie lub ogólnie.

 


W przypadku rozwoju egzemy u dzieci należy zacząć od kortyzonu grupy 2 lub 3. Po uzyskaniu kontroli nad swędzeniem można zmniejszyć częstotliwość smarowania do co 2-3 dni. W przypadku dalszej poprawy można przejść na delikatniejszy krem, a następnie smarować rzadziej, co 2-3 dni.

Jeśli skóra wygoi się, należy kontynuować smarowanie 1-2 razy w tygodniu przez co najmniej 2-4 tygodnie, aby zapewnić jak najlepszy rezultat. Zaleca się obfite nakładanie kremu nawilżającego rano i wieczorem, a także po prysznicu lub kąpieli, także w okresach, gdy skóra jest zdrowa i wolna od egzemy.

Dzieciom z egzemą, która ciągle się pojawia i pogarsza, dobrze robi kąpiel z KP także w okresach dobrych. W okresach złych kąpiel z KP stosuje się codziennie lub co drugi dzień.

 


Dobrą alternatywą dla kremu z kortyzonem mogą być kremy na egzemę bez kortyzonu, tak zwane immunomodulatory (Elidel® i Protopic®). Nakłada się je dwa razy dziennie. Zaletą produktów Elidel/Protopic jest to, że nie wpływają na grubość skóry, gdy konieczne jest długotrwałe leczenie egzemy a także to, że można z nich korzystać, jeśli krem z kortyzonem nie działa zadowalająco oraz jeśli nie uzyska się kontroli nad egzemą przez korzystanie z kremów z kortyzonem z powodu obaw przed niepożądanymi objawami.

 


W przypadku infekcji skóry ważne jest wyleczenie najpierw samej infekcji, zanim zacznie się używać tych środków.

 


Medyczna światłoterapia (UVA + UVB) może działać efektywnie w przypadku długotrwałej egzemy. U niektórych osób może jednak wystąpić pogorszenie, być może z powodu podrażnienia przez pot. Leczenie to jest czasochłonne i kosztowne i rzadko nadaje się dla dzieci poniżej wieku szkolnego. Leczenie prowadzi się wyłącznie u dermatologów.

Dobry wynik leczenia zależy od tego, czy pacjent uzyskał odpowiednie informacje o terapii. Egzema może być niezwykle dokuczliwa, jednak wcześnie zastosowane leczenie w większości przypadków zapewnia dobrą kontrolę nad tą chorobą. Dolegliwości te na szczęście często ustępują same z siebie – 80% osób pozbywa się tej choroby w wieku 18 lat. Istnieją podstawy by uważać, że odpowiednie leczenie egzemy poprawia prognozę.

Czynniki, które mogą powodować pogorszenie

Sztywna i obcisła odzież, produkty z surowej wełny, poliester, silnie barwiona odzież, wilgoć, stres, infekcje, niektóre produkty spożywcze, chlorowana woda, dym z papierosów, perfumy, alergie, mydła alkaliczne, środki odtłuszczające i ciepło.

Dziecko wie najlepiej, które materiały powodują swędzenie!

Zapobieganie egzemie

Zapobieganie przez dietę matki podczas ciąży i po urodzeniu dziecka nie ma wpływu na rozwinięcie się atopowego zapalenia skóry u dziecka, jednak badania wskazują na to, że w niektórych przypadkach wystąpienie objawów można odsunąć w czasie, gdy dziecko jest karmione piersią przez pierwsze 4 do 6 miesięcy życia.

Jak uzyskać pomoc

W lżejszych przypadkach ustępującej egzemy u dzieci mogą wystarczyć porady uzyskane w poradni dziecięcej. Jeśli potrzebne jest bardziej zaawansowane leczenie, należy skontaktować się z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej, który ewentualnie skieruje pacjenta do specjalisty. Swobodny wybór szpitala w Norwegii umożliwia dokonanie wyboru na podstawie właściwych informacji. Na stronie www.frittsykehusvalg.no lub pod numerem darmowej infolinii – 800 41 004 – uzyskasz właściwe informacje o miejscach prowadzenia leczenia oraz o prawie do wyboru szpitala.

Osoby mające egzemę i problemy skórne albo pracują z tą grupą pacjentów mogą porozmawiać przez telefon z profesjonalistami w przychodni oddziału dermatologicznego Villa Derma, OUS, przez 3 godziny w tygodniu. Telefon dermatologiczny 23075803 czynny jest w następujących godzinach: we wtorek i piątek od 8.00 do 9.00 i w czwartek od 12.00 do 13.00. (Sprawdź, czy godziny wciąż się zgadzają!)

 


Fakty dotyczące egzemy opracowano w porozumieniu z radą lekarską NAAF.