Jump to main content Jump to footer
logo: Astma- og Allergiforbundet - gjør Norge friskere

Faydalı bilgiler fındık/badem/yerfıstığı (nøtter/mandler/peanøtter)

nb Dato publisert: Sist oppdatert:

Fındık / badem / yer fıstığı hakkında bilmeniz gerekenler – NAAF’ın bilgi metni

 

Fındık alerjisi nedir?

Fındık deyince kabuklu fındık, kaju fıstığı, antep fıstığı, ceviz, pekan cevizi, badem, brezilya fındığı ve macadamia fındıklarını kastediyoruz. Yer fıstığı biyolojik açıdan bir fındık türü değildir ama bir baklagil türüdür. Bu nedenle yer fıstığına karşı alerjisi olan kişilerde kan testleri baklagillerin de alerjen madde olduğunu gösterir, ve bu kişiler bazen yeşil bezelye, soya, fasulye, acı bakla unu ve mercimek gibi diğer baklagillere karşı da alerjik reaksiyonlar gösterirler. Yine hindistan cevizi, muskat ve su kestanesi tamamen farklı ailelere mensupturlar ve fındık/yer fıstığı ile çapraz reaksiyona girmezler. Hindistan cevizine karşı alerji olmak mümkün olsada bu çok nadir görülen bir durumdur.

 

Gıdalara karşı alerjik reaksiyonlar vücudun besinlerdeki bazı proteinlere karşı reaksiyon göstermesinden kaynaklanmaktadır. Fındık alerjisi en yaygın gıda alerjilerinden birisi olarak bilinmektedir ve çoğunlukla ömür boyu devam eden bir alerji türüdür. Bu denli yaygın olma nedenlerinden biri nüfusun büyük bir çoğunluğunda polen alerjisi olduğu ve bunun fındık v.b gibi kuru yemişler ile çapraz reaksiyon meydana gelmesidir.

 

Alerjisi olan kişilerde fındık / badem / yer fıstığı hangi reaksiyonlara sebep olur?

Fındık ve bademe karşı alerji çok güçlü reaksiyonlara neden olabilir ancak bu herkesde görülmez. Fındık alerjisinde en çok karşılaşılan belirtiler kaşıntı ile ağızda ve boğazda sişkinlik olarak görülür. Egzama oluşması, kurdeşen, karın ağrıları ve kusma da meydana gelebilecek belirtilerdir. Bazı durumlarda hayati tehlike arz edecek reaksiyonlar  görülebilir (alerjik şok). Bademe karşı olan reaksiyonlar diğer fındıklara karşı olan reaksiyonlar kadar yaygın değildir.

 

Görünüşe göre çocuklar yetişkinlerden daha güçlü şekilde reaksiyon gösteriyorlar. Yer fıstığı alerjisi olan çocukların yaklaşık olarak yarısı koku, tat veya dokunma sonrası belirtiler gösterirken yetişkinlerde bu oran sadece % 10 olarak görülmektedir.

 

 

 

Neye reaksiyon gösteriyoruz?

Reaksiyona neden olan fındıklarda ve yer fıstıklarında bulunan proteinlerdir. Bazıları hem fındığı yemeye hem de havada bulunan fındık tozuna karşı reaksiyon gösterirler. Fındık tozu ile ilgili en çok karşılaşılan reaksiyonlar alerjik burun iltihabı, egzamanın kötüleşmesi ve astım nöbetleridir.

 

Fındık / yer fıstığı alerjisi nasıl tedavi edilir?

Gıda alerjisi nedeniyle oluşan belirtileri önlemenin tek yolu alerjiye neden olan ürünleri tüketmemektir. Fındık alerjisinde reaksiyona sebep olan fındığın veya fındıkların (kuru yemişlerin) tüketilmemesi gerekmektedir. Bazıları her tür fındığa alerjik reaksiyon gösterirler ya da kuru yemişleri hayatlarından tamamen çıkarmanın daha kolay bir yol olacağını düşünmektedirler. Bu durumu her birey kendisi doktoruna danışarak belirlemelidir.

Fındıkların ve yer fıstıklarının alerji meydana getirecek az sayıda ortak maddeleri (alerjenleri) bulunmaktadır. Bunun anlamı fındık alerjisi olan bir kimsenin yer fıstığına karşı reaksiyon göstermesi fındık ailesine yakın olan diğer ağaç kuru yemişlerine tepki vermesinden daha az olasıdır.

 

Fındık / yer fıstığı nelerde bulunur?

Fındık bazlı gıdalar arasında nougat, fındık ezmesi, krokan, macaron, badem ezmesi, badem halkaları pastası ve bademden yapılan pasta keki bulunmaktadır. Çoğunlukla fındık içeren diğer gıdalar arasında pastalar, kurabiyeler, kahvaltılık gevrekler, salatalar, unlu mamüller, tatlılar, çikolota, dondurma, pesto sosu, ve örneğin uzak doğuya özgü bazı yabancı yemekler bulunur.

Bitkisel yağ yer fıstığından üretilmiş olabilir. Eğer ürün rafine edilmiş ise genellikle proteinlerden arındırılmış olacaktır. Diğer yandan soğuk preslenmiş yağlarda protein kalıntıları olabilir.

 

Gıdaların etiketlenmesi

Tüm fındıklar ve yer fıstıkları (kuru yemişler) bir ürünün tarifinde yer aldığı zaman malzeme listesinde her zaman kendi adıyla açık bir şekilde belirtilecektir. Beyan etme zorunluluğu ambalajsız yiyecekler, yani market, restoran, kantin ve benzeri yerlerde ambalajsız olarak satılan gıdalar için de geçerlidir.

 

Bazı gıdalar da ayrıca «fındık kalıntıları içerebilir» diye belirtilir. Bu gıdaya fındık katıldığı anlamına gelmez ancak gıdaya üretim esnasında fındık kalıntılarının karışmış olabileceği anlamına gelir. Fındık alerjisi olan birçok kişi «fındık kalıntıları içerebilir» etiketli gıdaları pekala sorun yaşamadan tüketebilir. Her birey aile doktoruna danışmalı ve alerjisinin ağırlık derecesine göre kalıntı miktarı içeren ürünleri tüketip tüketemiyeceğini öğrenmelidir.