Jump to main content Jump to footer
logo: Astma- og Allergiforbundet - gjør Norge friskere

Soya Alerjisi (Soyaallergi)

nb Dato publisert: Sist oppdatert:

Soya alerjisi hakkında bilmeniz gerekenler – NAAF’ın bilgi metni

 

Gıda alerjisi nedir?

Gıdalara karşı alerjik reaksiyonlar vücudun besinlerdeki bazı proteinlere karşı reaksiyon göstermesinden kaynaklanmaktadır. Bazıları için tolere edemedikleri gıdaların en ufak miktarı bile çok şiddetli reaksiyonlar yaşamaları için yeterli olabilir. Bazıları ise ağır sonuçlara neden olmayan hafif rahatsızlıklar yaşabilirler. Gıda alerjisi yetişkinlere nispeten çocuklarda daha yaygındır. Bir çokları çocuk yaşlarda gıda alerjisinden kurtulurlar. Birden fazla gıda maddesine tepki vermek gayet normal bir durumdur. Besin açısından önemli kaynak oluşturan gıdaları beslenmenizden çıkartmak zorunda kalırsanız eğer beslenmenizin sağlıklı ve dengeli olabilmesi için yerine iyi alternatifler ve telafiler bulmanız gerekmektedir.

 

Soya alerjisi nedir?

Soya alerjisi soya fasulyesinde bulunan proteinlerin bir ya da daha fazlasına karşı alerjik reaksiyon göstermeniz anlamına gelmektedir. Soya fasulyesi bir baklagildir. Soya fasulyesinden yemeklerde kullanılmak üzere protein, nişasta, yağ ve lifler (fiber) elde edilmektedir.

Soya alerjisinde genelde iğne testi ve kan testi (IgE – antikorları) soyayı alerjen madde olarak gösterir. Ancak bu gibi testlerde soya size dokunmuyorsa bile soyaya karşı duyarlı  olduğunuz sonucu çıkar. Bunun nedeni diğer baklagiller ya da huş ağacı poleni ile çapraz duyarlılaşma olmasıdır. Huş ağacı poleni alerjisi olan bazı kişiler işlenmiş yiyeceklerde bulunan soyayı tolere edebildiklerini ancak soya içeceği ve soya yoğurdu gibi soğuk soya ürünlerine karşı reaksiyon gösterdiklerini görürler.

 

Soya proteini nerelerde bulunur?

Soya proteininin zengin besleyici içeriği ve birçok fonksiyonel özellikleri olduğu için birçok farklı yiyecekte katkı maddesi olarak kullanılmaktadır. Örneğin hamburger, balık köftesi, pizza, ekmek ve diğer unlu mamüllerde soya proteinleri bulunabilir. Çölyak ve süt alerjisi olanlar için soyadan elde edilmiş bir çok takviye ürünleri bulunmaktadır. Bunun nedeni soya proteinlerinin süt proteinlerinin ve glutenin yerine iyi bir alternatif (teknik olarak ve besin değeri açısından) olmasıdır. Soya aynı zamanda soya sosu, miso, tofu ve tempe için kullanılan ana maddedir.

 

 

 

Soya alerjisi hangi reaksiyonlara neden olur?

Soya alerjisi olan bireylerin soya içerikli gıdaları tüketmesi durumunda oluşabilecek reaksiyonlar değişebilir. Reaksiyonlara örnek olarak ishal, karın ağrıları, egzama, kurdeşen, astım ve alerjik şok gösterilebilir. Isıtılmamış soya ürünlerine reaksiyon gösteren huş ağacı polen alerjisi olan kişilerde genellikle mide ve bağırsak semptomları görülmektedir.

 

Soya alerjisi nasıl tedavi edilir?

Soya alerjisinin meydana gelmesini önlemenin tek yolu soya proteinleri içeren gıdaları kullanmamaktır. Sadece soğuk soya içeceğine ve yoğurduna reaksiyon gösterdiklerini tecrübe eden kişilerin genel olarak karışık ürünlerde bulunan soya maddesine dikkat etmeleri gerekmez. Bunun nedeni soya içeren birçok unlu mamüllerin, et ürünlerinin v.s ısıtılmış olmasıdır.

 

Soya alerjisi olan kişiler ne yiyebilirler?

Soya proteinleri süt, yumurta, et, balık, kabuklu deniz ürünleri, meyve, fındık, sıvı yağ veya sebze gibi saf ürünlerde bulunmaz. Ancak soya alerjisi olan bazı kişiler bezelye, fasulye, mercimek ve yer fıstığı gibi diğer baklagillere tepki gösterirler ve bunlardan uzak durmaları gerekir. Şekerlemelerde ve atıştırmalıklarda soya proteini nadir kullanılır.

Norveç’e özgü gıdalara nispeten vejetaryen yemeklerde, yabancı ülkelere özgü yemeklerde ve sağlık gıda ürünlerinde soya proteini daha çok bulunur. Soya proteini giderek daha fazla üründe kullanıldığı için içerik listesini dikkatlice okumanız önem taşımaktadır. Etiketleme yönetmeliklere göre soya eklenen tüm ürünlerde bu açıkça belirtilmiş olacaktır.

 

Peki ya soya yağı?

Soya yağı soya alerjisi olanlar için güvenli sayılmaktadır. Yağda bulunan ve alerjik reaksiyonlara neden olan proteinler Üretim sürecinde ortadan kaldırılır. Diğer ülkelerde yağların analizi yapılmıştır ve sonuç olarak yağların hiç birinin soya proteini içermediği görülmüştür. Norveç’deki büyük üreticilerin bazıları sıvı yağlarda ve margarinlerde hiçbir soya proteini kalıntısı olup olmadığını kontrol etmek için düzenli olarak örnekler alırlar.

 

Peki ya soya lesitini?

Soya lesitini de soya fasulyesinden elde edilen bir yağ maddesidir. Soya lesitini bazen çok küçük miktarlarda soya proteini kalıntıları içerebilir. Ancak ürünlere katılan soya lesitini miktarı çok düşük olduğundan toplam soya protein miktarı minimal seviyelerdedir. Bu nedenle soya alerjisi olan kişilere soya lesitini içeren gıdalardan uzak durmaları genelde tavsiye edilmez.