Jump to main content Jump to footer
logo: Astma- og Allergiforbundet - gjør Norge friskere

Süt alerjisi (Melkeallergi)

nb Dato publisert: Sist oppdatert:

Süt alerjisi hakkında bilmeniz gerekenler – NAAF’ın bilgi metni

 

İnek sütü alerjisi nedir?

İnek sütü alerjisinde vücudun bağışıklık sistemi devreye girer ve süt proteinlerine karşı ya alerji antikorları (IgE) üreterek yada iltihap hücrelerini aktif hale getirerek aşırı reaksiyon gösterir. Her süt proteini tükettiğinizde vücudun bağışıklık sistemi histamin gibi mediatörlerin salgılanması veya bir T - hücresi aracılı enflamatuar reaksiyonla alerjik tepki verecektir. Histamin vücudun bir çok yerinde salgılanır ve ishal, kusma, karın ağrısı  ya da cilt rahatsızlıkları (kurdeşen, egzama) gibi belirtilere neden olur.

 

İnek sütünde süt alerjisi olanlarda reaksiyona neden olabilecek 25 adetten fazla farklı protein bulunmaktadır. Bir çok kimse proteinlerin bir çoğuna tepki gösterirler.

Keçi, at ve bizon gibi diğer memeli hayvanlardan elde edilmiş sütlerde de benzeri proteinler bulunmaktadır ve bu nedenle bir çok süt alerjisi olan kişiler diğer memeli hayvanların sütünden de uzak durmalıdırlar.

Annenin inek sütü ve ürünlerini tüketmesi inek sütü proteinlerinin emzirme suretiyle anne sütünden bebeğe geçmesine neden olabilir. Bu nedenle anne de çoğu zaman sütü rejiminden çıkartmalıdır.

 

İnek sütü alerjisi, süt şekerinin / laktozun sindirilmesinde bir azalma nedeniyle meydana gelen laktoz intoleransı ile karıştırılmamalıdır. Laktoz intoleransı, tatlı süt, keçi peyniri, dondurma ve krema gibi laktoz içeriği yüksek olan süt ürünleri yüksek miktarlarda tüketildiğinde karın ağrısı ve ishale neden olur.

 

Belirtiler

Süt alerjisinde hangi belirtilerin oluşacağı oldukça bireyseldir. Bu belirtiler bazılarında hafif ve zararsız olurken bazılarında ise sütün en ufak miktarı dahi çok ağır alerjik reaksiyonlara neden olabilir. Mide ve bağırsak rahatsızlıkları oldukça sık görülürken ağız ve boğazda kaşıntı, mukozada şişkinlik ve solunum rahatsızlıkları aynı sıklıkta görülen belirtiler değildir. Ancak bu tür belirtiler oluşabilir ve özellikle de küçük çocuklarda görülür. Ciltte egzama alevlenmesi ve kurdeşen küçük çocuklarda daha çok görülür.

 

 

 

Kimler etkilenir?

Süt alerjisi küçük çocuklarda en yaygın görülen gıda alerjisidir. Bunun nedeni inek sütünün ya bebek maması ya da anne sütü takviyesi olarak bebeğin beslenmesine erken dahil edilen bir gıda olmasıdır. Norveç’ li küçük çocukların (0-3 yaş) yaklaşık yüzde

2-3’ ünde inek sütü alerjisi vardır.

 

Süt alerjisinde teşhis koymak

Süt alerjisinde teşhis konması için hastanın öyküsü önemli bir gereçtir. Buna ek olarak vücutta inek sütü proteinene karşı antikorlar (IgE) üretilmiş mi diye iğne testi ve kan tahlilleri yapılır. Süt alerjisi olan herkes kan testlerinde positif sonuç göstermez ve bu durum özellikle kusma, ishal veya dışkıda kan gibi belirtiler gösteren bebeklerde geçerlidir. Belirtilerin süt yüzünden mi ortaya çıktığını kesin olarak belirlemenin tek yolu sütü beslenmenizden çıkarmak ve belirtiler kayboluyor mu diye bakmaktır. Eğer tam emin olamıyorsanız sütü tekrar tüketmeye başlayıp belirtiler yeniden ortaya çıkıyor mu bakmalısınız. Uzun süre süt içmeyen çocuklarda alerjinin geçip geçmediğini değerlendirmek için kontrollü bir inek sütü provokasyonu yapılmalıdır.

 

Prognoz

İnek sütü alerjisinde prognoz genellikle çok iyidir. Bir çok çocuk okula başlamadan alerjiden kurtulur. Non-IgE aracılığı ile olmamış (negatif alerji testleri) alerjisi olan bebeklere genellikle 0,5 – 1 yaşından sonra diyetine süt tekrar eklenebilir. Yetişkinlerde alerjinin ne kadar yaygın olduğu bilinmemektedir, fakat bu oranın nüfusun yüzde birinin oldukça altında olduğu tahmin edilmektedir.

 

Süt proteini nerelerde bulunur?

Süt birçok hazır gıdalarda ve endüstriyel gıda ürünlerinde yer almaktadır. Bu nedenle, gıda ürünlerini satın alırken ürün etiketinde yazılı malzeme listesini okumanız önemlidir.

Miktarı ne olursa olsun eğer bir ürün süt içeriyorsa üretici bunu ürünün etiketinde belirtmek zorundadır. Malzeme listesinde kullanılan ve süt proteininin üründe kullanıldığını belirten kelimelerin bazıları şunlardır:

 

Crème fraiche, fløte, is, kasein, kaseinat, kesam, laktalbumin, margarin, myse, mysepulver, ost, ostepulver, rømme, smør, yoghurt, yoghurtpulver.

Kakao yağında, süt asidinde ve E-maddelerde süt proteini bulunmaz.

 

 

 

Beslenme

Norveçlilerin beslenmesinde süt önemli bir besin kaynağı oluşturmaktadır. Çocukların protein ihtiyacını % 25 oranda, iyot % 70 oranda ve kalsiyum yaklaşık % 70 oranda süt ürünlerinden almaktadır. Süt ürünlerinin elimine edilmesi durumunda yerine aynı besin maddelerini içeren gıdaların kullanılması önemlidir. Alternatif olarak uygun destek ürünleri kullanılabilir.

 

Süt yerine neler kullanılabilir?

– İçecekler: Küçük çocuklar (0-3 yaş) için eczaneden temin edilebilen hipoalerjenik bir takviye süt ürünü tavsiye edilmektedir. Bunlar inek sütü alerjisi kesinleştiği durumlarda doktoruz tarafından mavi reçete ile verilir. Tadı yüzünden büyük yaşlardaki çocukları bu takviyelere alıştırmak zor olabileceğinden bunları çocuğa olabildiğince erken ve hatta anne emziriyorken vermeye başlamanız tavsiye edilir.

Daha büyük çocuklara ve yetişkinlere soya sütü ve yulaf sütü gibi süt benzeri içecekler tüketmeleri tavsiye edilir.

Bunların kalsiyum içeriği inek sütü ile aynıdır ancak bu içecekler genellikle daha az miktarlarda protein ve kalıntı maddeler içerir.

 

– Yemek yaparken: Eczaneden temin edebileceğiniz süt takviye ürünü sağlıklı gıda marketlerinden alabileceğiniz süt içermeyen mamaların ya da un ile kendi hazırladığınız mamaların yapımında kullanılmalıdır. Müşterek yediğiniz öğünlerde soya, pirinç veya hindistan cevizi sütü kullanabilirsiniz.

 

– Diğer takviye ürünler: Süt içermeyen margarinler ve ayrıca soya, pirinç ve yulaf bazlı ekşi krema, yoğurt, dondurma ve krema takviyeleri bulunmaktadır.