Jump to main content Jump to footer
logo: Astma- og Allergiforbundet - gjør Norge friskere

Polen nedir? (Hva er pollen?)

Dato publisert: Sist oppdatert:

Polen aynı tür bitkilerin döllenme olayını gerçekleştirebilmesi için havaya rüzgar veya böcekler yardımıyla yaydıkları minik parçacıklardır. Kızıl ağaç, fındık ve huş ağacı ve ayrıca özellikle çayır çimeni ve ingiliz çimi olmak üzere bazı çimen türleri yaydıkları polen nedeniyle Norveç’ te polen alerjisini en çok tetikleyen bitkilerdir. Buna ek olarak söğüt ağacı türlerinden ve pelinlerden yayılan polenler gelir.

Küf mantarı da yüksek yoğunlukta polen alerjisini tetikleyicidir. Polen alerjisi bazı polen türlerinde bulunan proteinlere karşı reaksiyon gösterilmesinden kaynaklanmaktadır. Polen alerjisi mevsimlik rinit veya saman nezlesi olarak da bilinir.

Polenler nefes alıp verme esnasında solunum yollarımıza yerleşir ve cildimize, saçlarımıza ve gözlerimize yapışır. Birçok insan için sorun oluşturmayan bu problem, alerjik faktör gösteren bir kişide bağışıklık sistemini harekete geçirir ve burun ve gözde iltihaplanmaya neden olur.

 

Polen alerjisi kimlerde görülür?

Polen alerjisi çoğunlukla 5-40 yaş grubundaki kişilerde görülür ve görünüşe göre bu hastalık  kadınlarda ve erkeklerde aynı sıklıkla ortaya çıkmaktadır.

 

Polen alerjisinin yaygınlığı

Toplumda şiddeti değişmekle birlikte % 20’ yi aşan bir oranda polen alerjisi görüldüğü tahmin edilmektedir ve bu oran yaklaşık bir milyon Norveç’liye tekabül etmektedir.

GA2LEN den (Global Allergy and Asthma European Network) alınan verilere göre polen alerjisinin okul yaşında olan küçük çocuklarda görülme sıklığı % 10 – 20 ve gençlerde % 15 – 30 orandadır.

Astımlı kişilerin yaklaşık % 80 inde bir çeşit polen alerjisi ve polen alerjili kişilerin yaklaşık % 15 – 30 unda astım hastalığı olduğu da görülmektedir.

 

Polen nerelerde bulunur?

Polenler yılın belli aylarında ve sürelerinde havada büyük miktarlarda bulunmaktadır. Bahar aylarında ağaçlar ve yaz aylarında çimen ve pelinler en önde gelen polen kaynaklarıdır. Genellikle denize yakın kıyı bölgelerinde ve yüksek dağ bölgelerinde daha az polen vardır.  

Çimen ve pelin polenleri ancak bir kaç yüz metreden oluşan mesafelere yayılırken ağaç polenleri kilometrelerce uzaklıktaki mesafelere ulaşabilir. Bu, özellikle huş ağacı poleni için geçerlidir. Bu tür polen örneğin stabil güneydoğu rüzgarları ile Güney Finlandiya ve Baltık bölgelerinden Kuzey Norveç bölgesine kadar ulaşabilir.

Polen uyarısı, alerji ile ilgili olarak ülkenin hangi bölgelerinde hangi tür polenlerin mevsimi olduğu hakkında yaz ayları boyunca günlük olarak bildirimler yayınlar. Örneğin, huş ağacı polen mevsimi Tromsø’ de henüz başlamamışken Oslo’ da bitmiş olacaktır. www.naaf.no/pollen ve www.pollenvarslingen.no ‘ ya bakınız.

 

Polen alerjisi belirtileri

Polene karşı tepki olarak burun akıntısı, kaşıntı, tıkanıklık ve hapşırma görülür. Gözlerde akıntı, kaşıntı, kızarıklık ve şişkinlik görülür. Daha çok ağızdan nefes alınır ve bunun sonucu olarak akciğerlere ulaşan hava ısınmamış, nemlendirilmemiş ve pollen tohumları gibi maddelerden arındırılmamış olur.

Bu durum astımı tetikleyebilir ya da kötüleşmesine neden olabilir. Birçok kişi yorgunluk ve halsizlik hisseder, konsantre ve öğrenme kabiliyetinde azalma olur. Bu, okul, eğitim, iş ve aile ve sosyal aktiviteler açısından performans düşüklüğüne neden olur.

Polen alerjisi olan birçok kişi çapraz reaksiyonlar yaşayabilir – Çapraz reaksiyonlar ile ilgili bilgilere bakınız.

 

Polen alerjisi tanısı nasıl koyulur?

Polen alerjisi konusunda uzman olan doktorlar tarafından uygulanan iğne testi sayesinde, kişinin polene, ev tozu akarlarına, küf mantarına, hayvan tüylerine v.s maddelere olan hassasiyeti öğrenilir. İğne testinde polen alerjisini etkileyen bir maddeden küçük bir damla cildinize damlatılır. Bu damlanın içinden derinizden küçük bir delik açılır. 15 dakika içinde soluk, kaşıntılı kabartılı bir alan gözlenirse bu test yapılan alerjen türlerine karşı alerjiniz olduğuna işarettir.

Bu testten 7 gün önce herhangi bir alerji karşıtı ilacın kullanılmaması çok önemlidir.

Kan testi de polen alerji bulgusunda kullanılan yöntemlerdendir.

 

Polen alerjisi tedavisi

Tüm alerji tedavilerinde en önemli şey tolere edilemeyen maddelerden kaçınmaktır.

Polen alerjisine karşı bir çok ilaç bulunmaktadır. Tedavi, burun spreyleri, göz damlaları, alerji tabletleri, inhalasyon ilaçları veya enjeksiyonlar ile uygulanabilir. Alerji aşısı haricinde alerji ilaçları kesin bir iyileştirme değil alerjik belirtilerin bastırılmasını sağlar. Tedavinin amacı en az ilaç kullanımı ile en iyi sonucu almaktır.

Doktorunuz size en uygun ilaçları bulmanızda yardımcı olacaktır. Alerji ilaçlarının önleyici bir etkisi vardır. Bu ilaçlar tüm alerji mevsimi boyunca polen yoğunluğu düşük olduğu günlerde belirtileriniz kaybolsa dahi her gün düzenli olarak kullanılmalıdır.

Sigara dumanı, egzoz, toz, parfüm ve ağır kokular, rüzgar, ısı dalgalanmaları, enfeksiyonlar, duygusal ve hormonal faktörler gibi alerjiyi tetikleyici etkenler şikayetlerinizi önemli ölçüde arttırabilir. 

 

Polen alerjisi tedavisinde dikkat edilmesi gereken noktalar, önlemler/tavsiyeler:

  • Polene maruz kalmadan bir hafta önce doktor tavsiyesi dahilinde antihistamin kullanılmalıdır. Lokal steroidler ancak belirtiler ortaya çıktığı zaman kullanılmalıdır. Böylelikle polenlerin havada olduğu vakitlerde iyi fayda sağladığını göreceksiniz.
  • İlaçlarınızı belirtilerinizin çok az ya da hiç olmadığı günler de dahil olmak üzere önleyici etki sağlaması için düzenli olarak alınız.
  • Polen alerjili öğrenciler (lise ve yüksek okullarda) genişletilmiş sınav süresi için başvurabilirler. Başvurunuz yeni bir doktor raporu ile birlikte sunulmadır.
  • Astım hastaları astım ilaçlarını doktorun verdiği tedavi önerileri dahilinde arttırmalıdırlar.
  • Polen mevsimlerinde diğer alerjenlere ve dış etkenlere de karşı duyarlılık göstermek normaldir. Polen alerjisi olan kişiler özellikle temizliğe önem vermeli, ağır kokulara ve tütün dumanına v.b etkenlere maruz kalmaktan kaçınmalıdırlar.
    • Polenlerin gün içinde havada en yoğun olduğu vakitlerde yani sabah ve akşam arasında ev havalandırılmamalıdır.
    • Yine bu vakitlerde çamaşırlar dışarıda kurutulmamalı çünkü polenler çamaşırlara yapışabilir.
    • Polenler hem saçlarınıza hem de kıyafetlerinize yapışır. Yatmadan önce, vücudunuza yapışan polenlerden kurtulmak için üstünüzdeki kıyafetleri çıkartmak ve saçlarınızı yıkamakta fayda vardır.
    • Polenlerin yoğunlukta olduğu vakitlerde dışarıda egzersiz yapmaktan kaçının.
    • Klimanız varsa eğer sıcak yaz günlerinde soğutma fonksiyonunu kullanabilirsiniz. Pencerelerinizi de kapalı tutarak polenlerin içeri girmesini engellemiş olursunuz.
    • Evde ya da arabada bulunan havalandırma sistemlerindeki filtrelerin değişmesi / temizlenmesi gerektiğini unutmayınız.
    • Yaz tatilinizi havada polen yoğunluğunun az olduğu zamanlarda yapınız ya da tatilinizi çiçeklenmenin az görüldüğü yerlerde yapınız. Polen yoğunluğu yüksek dağlık bölgelerde ya da deniz kıyılarında diğer yerlere nispeten daha azdır.
    • www.pollenvarslingen.no adlı internet sitesini kullanabilirsiniz. Hangi tür polenlerin ve yerlerin sizin için söz konusu olduğunu kendiniz belirlersiniz.