Jump to main content Jump to footer
logo: Astma- og Allergiforbundet - gjør Norge friskere

Egzama hakkında bilgi (Fakta om eksem)

nb Dato publisert: Sist oppdatert:

Egzama hakkında bilmeniz gerekenler – NAAF’ın bilgi metni

 

Egzama nedir?

Egzama çeşitli kaşıntılı cilt hastalıklarına verilen genel bir terimdir. En çok görülen türleri atopik egzama, temas egzaması, seboreik egzama ve bebek bez bölgesi egzamasıdır. Atopik kelimesi farklı anlamına gelir. Bu durumda derideki farklılık kastedilmektedir ve kalıtsal alerjik egzama türünün tanımında kullanılmaktadır.

Egzama kronik (uzun süreli) veya akut olabilir ve bir çok kişide yazları iyileşmeye kışları da kötüleşmeye giden bir gelişme gösterebilir. Egzamanın kronik hali kaşıntılı kızarıklık ile karakterize edilir. Kaşınarak tahriş edilmiş egzama bölgelerinde genellikle deri kuruyup kalınlaşır ve kolaylıkla çatlayabilir. Akut egzamada deride kızarıklık, şişlik ve kaşıntı ve muhtemelen su toplamış kabarıklar da ön plandadır.

Egzama durumunda derideki savunma mekanizması enfeksiyonlara karşı güçsüzdür ve bu sebeple enfeksiyonlardan dolayı egzama da kolayca kötüleşme oluşur.

 

Egzama belirtileri?

Atopik egzama deride kaşıntı ve kuruluğa sebep olur.

Yeni başlayan veya tekrar ortaya çıkan temas egzamasında deride küçük büyük kabarıklar ile akıntılı yaraların da görüldüğü kızarıklık ve şişkinlik oluşur. Egzama cildin reaksiyon gösterdiği maddelere direk maruz kalan bölgelerinde oluşur. Eğer temas egzaması uzun süre devam etmişse deride kuruluk ve çatlaklar oluşur. Şiddetli kaşıntı olması normaldir. Başlarda egzama sadece reaksiyon gösterdiğiniz şeyle temas ettiğiniz deri bölgesinde ortaya çıkar ancak daha sonra bu bölge genişler ve derinin diğer alanlarna yayılabilir.

Bebeklerde görülen Seboreik egzamada bebeğin derisi yağlı ve kızarıktır ve alnında, kafa derisinde, yüzünde, ve boyun ve alt bölgelerinde ki deri kıvrımlarında yağlı kabuklar görülür. Yetişkinlerde ise yüzün merkezi bölümlerinde, kafa derisinde, kulak arkalarında ve göğüste kızarıklık, yağlı ve döküntülü cilt şeklinde kendini gösterir.

Bebek bez bölgesi egzamasında bebeklerin bez bağlanan bölgelerinde kızarıklık, daha ağır olgularda bölgede içi su dolu kabarıklar ve yaralar görülür.

 

Egzama kimlerde görülür?

Atopik egzama öncelikle küçük çocuklarda görülür. Norveç’li çocukların yaklaşık % 15 oranında egzama olduğu tahmin edilmektedir. Hastalık genellikle çocuk bir kaç aylık iken başlar ve % 60 oranında çocuk dört yaşına varmadan kendiliğinden geçer. Ancak hastalık daha sonraları gençlik veya yetişkinlik yaşında tekrar ortaya çıkabilir.

Temas egzaması çok küçük yaşlardaki çocuklarda oldukça nadir görülür, ancak okul yaşından itibaren görülme sıklığında bir artış görülür. Kulak deldirme, piercing ve deriye temas eden baz metallerin kullanımı nikele karşı temas alerjisinde önemli bir artışa neden olmuştur. Dövme yaptırmak dövmenin yaptırılmasından haftalar ve aylar sonra ortaya çıkabilecek alerjik temas egzamasına yol açabilir. Saç boyama da özellikle gençler arasında de artarak yaygın olması nedeniyle egzamada giderek artan bir neden olarak görülmektedir.

Seboreik egzama nispeten yaygın görülür. Bu egzama bebeğin ilk aylarında bile ortaya çıkabilir ancak genellikle yetişkinlerde daha çok görülmektedir.

 

Egzamanın nedenleri

Atopik egzamaya yol açan sebepler bilinmemektedir. Alerjiler bazıları için bir etken olsada hiç bir zaman tek başına yeterli bir sebep değildir. Bu hastalık kalıtsal, genetik, çevre ve yaşam tarzı ile bağlantılı bir hastalık türüdür. Çoğunlukla da ailenin diğer fertlerinde de atopik hastalıkların olduğu görülmektedir (astım, egzama veya saman nezlesi). Hastaların % 20-30’ unda egzamayı etkileyen hem solunum yolları alerjisi hem de gıda alerjisi olmak üzere alerjiler olduğu görülmektedir. Gıda alerjisi egzama için hiç bir zaman tek başına bir sebep değildir.

Seboreik egzama aşırı duyarlılık kaynaklı olmayıp yağ bezlerinde oluşan anormal bir reaksiyondur ve belki de cilt üzerinde normal olarak bulunan özel maya mantarlarına bağlı olabilir. Yağlı cildi ve büyük sebum üretimi olan kişilerde hastalığa yatkınlık daha yüksektir.

Temas egzaması derinin reaksiyon gösterdiği maddeler ile temasa geçilmesi durumunda ortaya çıkar. Bu durum hem alerjik hem de non-alerjik olabilir. Non-alerjik reaksiyonların nedeni temizlik maddeleri, su ve dezenfeksiyon maddeleri gibi cilt tahriş edici maddeler ile direk temasdır. Alerjik olan reaksiyonlar ise nikel, krom, kauçuk, formaldehit ve parfüm gibi alerji tetikleyici maddeler ile temas sonrası ortaya çıkar. Paraphenylenediamine (PPD) genellikle alerjik temas egzamasına yol açan bir maddedir. PPD birçok saç boyama ürünlerinde bulunmaktadır.

Bebeklerde pişiğin nedeni idrar ve dışkının verdiği tahrişdir.

 

 

 

 

Egzama tedavisi

Egzama tedavisinde en önemli şey iyi hijyen sağlamak, nemlendirici kremlerle sistematik tedavi uygulayarak cildin kurumasını ve kaşıntıyı engellemek, tahriş edici şeyleri azaltmak ve egzamayı tetiklediğini bildiğiniz gıdaları kullanmamaktır. Hafif ve orta dereceli egzamaların tedavisinde güneşin ve tuzlu suyun iyi etkisi vardır. Potasyum permanganat ile düzenli banyo yapmak egzamanın kötüleşmesinde önemli derecede önleyici bir etki sağlar.

Ancak bir çok durumda kortizon kremi kullanımı gereklidir. Doğru ilacı doğru yerde doğru sıklıkla kullandığınızda kortizon kremlerini kullanmak güvenlidir. Egzama üzerinde kontrol sağlandığında kortizon kreminin dozunu azaltmak ve gerektiğinde kremi daha uzun aralıklarla sürmek önemlidir. Kortizon kremi doğru kullanıldığında hiç bir yan etki tehlikesi oluşmaz. Doktorunuzdan ilacın nasıl kullanılması ve azaltılacağı ile ilgili bilgi isteyebilirsiniz.

Genellikle yeterli derecede güçlü ilaçları yeterince uzun süre boyunca kullanılması gerektiğini söyleyebiliriz. Etkisi yüksek olmayan ilaçlar kullanıldığında egzama üzerinde kontrol sağlanamaz. Tedaviye kötü yanıt verildiğinde tüm kortizon tedavisi iptal edilir. Bunun neticesi olarak egzamada kötüleşme görülür.

Kortizon kreminden istenilen etkiyi alamamanın nedeni egzamada enfeksiyon olabilir ve bu durum lokal veya genel antibiyotikle tedavi edilmelidir. Bu dikkat edilmesi gereken bir husustur.

Egzamanın yeniden nüks ettiği çocuklarda 2. grup veya 3. grup kortizonlar kullanılmaya başlanmalıdır. Kaşıntı kontrol altına alındığı zaman 2 – 3 günde bir olmak suretiyle krem daha az sıklıkla sürülebilir. Egzamanın daha da iyi olması durumunda daha hafif bir krem kullanılmaya geçilebilir ve daha sonrasında tedaviye 2 – 3 günde bir olmak üzere daha az sıklıkla devam edilir. Cilt tamamen toparlanmış ise en iyi sonucu elde etmek için kremi sürmeye haftada 1-2 kere olmak suretiyle en az 2 – 4 hafta devam edilmesi gerekmektedir. Sabah ve akşam, ayrıca duş veya banyo sonrası, cildin sağlam ve egzamasız olduğu dönemlerde bile, bol nemlendirici krem tavsiye edilir.

Egzamanın devamlı olarak ortaya çıktığı ve kötüleştiği çocuklar için KP banyoları, iyi oldukları dönemlerde dahi, iyi gelir. Kötü oldukları dönemlerde KP banyoları her gün veya iki günde bir olarak uygulanabilir.

İmmünomodülatörler diye adlandırılan kortizon içermeyen egzama kremleri (Elidel® ve Protopic®) kortizon kremlerine iyi alternatifler olabilirler. Bu kremler günde 2 defa sürülecektir. Elidel ve Protopic kremlerinin avantajları uzun süreli egzama tedavisi gerekli olduğu zamanlarda cildin kalınlığını etkilememesi, kortizon kreminin tatmin edici sonuç vermediği vakalarda ve yan etki riski olmaksızın kortizon kremlerini kullanarak egzamanın kontrol altına alınamadığı durumlarda kullanılabilmesidir.

Cilt enfeksiyonlarında egzama kremlerini kullanmadan önce enfeksiyonun tedavi edilmesi önemlidir.

Medikal fototerapi (UVA + UVB) uzun süreli egzamalarda etkili olabilir. Ancak bazıları muhtemelen terlemeden kaylaklanan tahriş sonucu daha kötü olabilirler. Bu tedavi zaman alan ve kaynak gerektiren bir tedavi olmakla birlikte okul yaşından küçük çocuklarda nadiren uygulanır. Bu tedavi yalnızca dermatologlar tarafından uygulanır.

Tedaviden iyi sonuç alınabilmesi hastanın tedavi hakkında iyi bilgilendirilmiş olmasına bağlıdır. Egzama oldukça rahatsızlık veren bir hastalıktır ancak tedaviye erken başlamak bir çok vakalarda hastalığın kontrol altına alınmasını sağlayacaktır. Neyseki hastalık genellikle kendiliğinden geçer ve hastaların % 80’ i 18 yaşına girmeden hastalıktan kurtulmuş olur. İyi bir egzama tedavisinin hastalığın seyrini olumlu şekilde etkilediğine inanıyoruz.

 

Hastalığın kötüleşmesinde etkili olabilecek etkenler

Sert ve dar kıyafetler, kalın yün ürünleri, polyester, çok boya katılmış giysiler, nem, stres, enfeksiyonlar, bazı gıdalar, klorlu su, sigara dumanı, parfüm, alerjiler, alkalik sabunlar, yağ çözücü kimyasallar ve ısı.

Çocuklar hangi tekstillerin kaşıntı yaptığını en iyi kendileri bilirler!

 

Egzamanın önlenmesi

Gebelik süresince ve bebek doğduktan sonra annenin beslenmesi yoluyla çocukta atopik egzamanın gelişmesini önlemenin üzerine bir etkisi yoktur, ancak bebeğin ilk dört ila altı ay boyunca emzirildigi takdirde bazılarında atopik egzama belirtilerinin ortaya çıkmasının ertelenebildiğini göstermektedir.

 

Nasıl yardım alabilirsiniz

Çocuklarda görülen hafif ve geçici egzama durumlarında sağlık ocaklarından edineceğiniz tavsiye ve öneriler yeterli olacaktır. Daha ciddi durumlarda aile doktorunuza başvurarak bir uzmana sevkinizi yaptırabilirsiniz. Norveç' te Serbest Hastane Şeçimi (Fritt sykehusvalg Norge) programı tedavi göreceğiniz hastane ile ilgili bilinçli bir seçim yapmanızda yardımcı olacaktır. www.frittsykehusvalg.no veya 800 41 004 nolu ücretsiz telefon hattından tedavi yerleri ve hastane seçimi hakkı ile ilgili bilgiler edinebilirsiniz.

Egzama ve cilt problemleri olan kişiler veya bu hasta grubu ile ilgili çaşılanlar Dermatoloji Polikliniği, Villa Derma, OUS, uzmanları ile konuşabilirler. Uzmanlara haftada üç saat olmak üzere telefonla ulaşılabilir. Dermatoloji telefonu, 23075803, aşağıdaki saatlerde açıktır:

Salı ve Cuma 08 – 09 ve Perşembe 12 – 13.

Egzama hakkında bilgiler NAAF’ ın tıp konseyine danışılarak hazırlanmıştır